Spelen vanut verbeelding

Spelen is de kunst


Kunst om de Levenskunst

Improviseren

De gasten komen je feliciteren met je verjaardag. Je vertelt hun van die ene schitterende verjaardagsviering lang geleden en eindigt met de datum van vandaag. Na alle felicitaties, confronteer je beleefd doch dringend enkele gasten met het feit dat je hen afzonderlijk van elkaar geld hebt geleend. Zij doen alsof zij van de prins geen kwaad weten, maar de deurwaarder staat morgen bij jou op de stoep. Dus verjaardag of niet, ze moeten jou onmiddellijk terugbetalen en moeten in eigen kring (familie –vrienden) voor een oplossing zorgen.

Improviseren is in feite het in elkaar weven van alle basisvaardigheden in spelsituaties waarvan slechts voor ieder de contouren zijn geschetst. Het vraagt van spelers om min of meer onvoorbereid de spelvloer op te gaan en ter plekke het spel te laten ontstaan. Als spelers de globale lijnen bepalen en ieder voor zich de details invult, kan een ontmoeting echt ontstaan. Er gebeuren dan naast de gezamenlijke afspraken ook onbekende dingen. Voorwerpen activeren dit improviserend spelen en voorkomen dat pratende robots een gesprek voeren. Daarenboven intensiveert gescheiden rolinformatie de spelwerkelijkheid voor de spelers, ze kunnen elkaar verrassen. Voor beginnende spelers is het zinvol om eerst de basisvaardigheden te introduceren en hun dan stapsgewijs het improviseren te leren. We bespreken hier het improviseren met voorwerpen, vanuit gescheiden rolinformatie en met tegenstellingen.

Improviseren vanuit voorwerpen

Improviseren vanuit stoelendans

Improviseren vanuit gescheiden rolinformatie

Voorbereiding
Maak improvisatie- opdrachten met gescheiden rolinformatie. Bekijk waar de improvisatie zich afspeelt, welke verwikkeling zich gaat voordoen en wie erin mee spelen. Werkt vervolgens de rolomschrijvingen uit. Als dit klaar is, voeg je alles samen en bekijk je het geheel op haalbaarheid als opdracht voor subgroepen.
Bepaal vervolgens hoe groepjes een eenvoudig decor kunnen bouwen uit wat voorhanden is.
Zorg voor attributen (of alternatieven als het noodzakelijke niet concreet aanwezig kan zijn: de zaklamp als microfoon, een emmer als koffer enzovoort) die nodig zijn in het spel.

Speltraining
Vertel de algemene informatie aan de jongeren en geef vervolgens ieder nog individuele rolinformatie. Alleen degene die deze rol speelt, leest deze informatie.
De groepjes bouwen de decors tegelijkertijd in diverse hoeken en centraal in de ruimte, zodat ze de verschillende spelen gelijktijdig kunnen oefenen en meteen na elkaar kunnen spelen.

Evaluatie
Functioneerden de omschrijvingen?
Hoe had je onduidelijkheden kunnen voorkomen?
Is er sprake van spelwerkelijkheid?
Daagde de gescheiden rolinformatie de jongeren sterk uit?
Vergrootte het de spelwerkelijkheid en de spelintensiteit?
Waarom wel, waarom niet en waar lag dat aan?
Welke begeleidende adviezen werkten goed?

Improviseren vanuit tegenstellingen

Improviseren vanuit enkele gegevens


Als je improviseert vanuit een verhaal ligt er veel vast in de grondstructuur. Je kunt ook spelend tot een speelver¬haal of -scène komen. Vanuit een thema dat je kiest, stel je de vijf W's vast en creëer je speelmomenten. Als je nagaat: Wat kan er gebeuren, Wie kan dit doen en Waar kan het zich afspelen, krijg je zicht op mogelijkheden. Soms is het zinvol ook het Wanneer te bepalen, omdat bijvoorbeeld de donkere nacht belangrijk is. Soms is het zinvol ook het Waarom te bepalen, omdat deze een drijfveer voor het spel levert.
Wie:            fuivende jongeren en twee of drie inbrekers;
Waar:          house party in een bungalow:;
Wat:            inbraak in een van de bungalows;
Wanneer:    om één uur 's nachts;
Waarom:     de jongeren ontdekken de inbraak en willen diefstal voorkomen;
Het waarom is de uiteindelijke motor die de spelacties gaande houdt. De spelopdracht mag niet te ingewikkeld zijn en moet zorgen voor spelhandelingen. Zonder deze twee gaan jongeren te veel denken en te weinig spelen.

Voorbereiding
Ontwerp een thematisch spel vanuit drie of vijf W’s met meespeelmomenten voor jezelf.

Speltraining
Afhankelijk van wat er ontstaat, scherp je dimen¬sies aan en ontstaan er nuanceringen.

Improviseren vanuit het niets


Je laat de groep ter plekke bepalen waarover ze willen spelen, wat daarin aan bod moet komen, wie ze zijn. Vanuit hun antwoord op jouw vraag, geef je hun meteen een spelopdracht, bijvoorbeeld: creëer families (samenstelling en onderlinge verhouding), maak foto's uit een familiealbum (gezamenlijke rolopbouw), stel de wekelijkse boodschappenlijst samen (economische staat), bouw omgevingsdecors (leefomgeving). Terwijl de jongeren bezig zijn, heb jij even tijd om goede spelopdrachten te verzinnen en een richting voor een verhaallijn te bepalen vanuit wat zij aandragen. Voor deze vorm moet je zelf goed kunt improviseren en inzicht hebben in de dramaturgie van een goed speelverhaal.

Spelsituatie
Speel met je groep de spelsituatie uit. Hanteer de stoelstructuur als steun in de rug, maar probeer zo veel mogelijk speelruimte en speeltijd aan de groep te geven.

Nabespreking   
Waren de gegevens speelbaar?
Was er voldoende ruimte en voldoende houvast voor de spelers?
Wat is in het spel gezegd over het bedoelde thema?
Willen ze dit thema nog verder onderzoeken? Zo ja, wat dan met name?